Ngoài nội dung bài viết, Google còn quan tâm đến người viết và những lý do để tin họ.
Bạn đã bao giờ đọc một bài viết về tiền bạc hay sức khỏe, rồi tự hỏi: “Người viết bài này là ai mà mình phải tin?” Một bài viết hay chưa đủ để trả lời câu hỏi đó. Chúng ta còn cần biết người đứng sau nội dung có thực sự hiểu chủ đề họ viết, và có cách nào để kiểm chứng hay không.
Nhiều người làm website vẫn cho rằng chỉ cần viết thật hay, thật dài là đủ. Tuy nhiên, Google còn xem xét độ tin cậy của website qua bộ tiêu chí E-E-A-T. Vậy những tiêu chí này được hiểu thế nào, và vì sao có website bị xem xét khắt khe hơn những website khác?
E-E-A-T là gì?
E-E-A-T là viết tắt của Experience (trải nghiệm), Expertise (chuyên môn), Authoritativeness (tính thẩm quyền) và Trustworthiness (độ tin cậy). Đây là 4 tiêu chí Google chủ yếu dựa vào khi đánh giá một website. Bạn có thể gặp cả cách viết E-A-T và E-E-A-T để chỉ bộ tiêu chí này.
Mỗi tiêu chí tương ứng với một câu hỏi về nội dung và người tạo ra nó:
- Experience (Trải nghiệm): Người viết có trải nghiệm thực tế (first-hand experience) với chủ đề đang chia sẻ hay không?
- Expertise (Chuyên môn): Người viết có chuyên môn, kỹ năng và kiến thức sâu rộng đến đâu về chủ đề đó?
- Authoritativeness (Tính thẩm quyền): Tác giả và website có uy tín (reputation) ra sao? Họ có được xem là nguồn thông tin đáng tin cậy không?
- Trustworthiness (Độ tin cậy): Website cùng nội dung trên đó chính xác, trung thực, an toàn và đáng tin cậy đến mức nào?
Bốn thành phần của E-E-A-T giúp xem xét nội dung cùng người đứng sau nội dung.
Về cơ bản, đây là cách Google xem xét “lý lịch” của nội dung. Bên cạnh chất lượng bài viết, bộ tiêu chí còn xét đến việc ai viết, họ có hiểu điều mình đang viết và có được người khác công nhận hay không.
E-E-A-T và YMYL khác nhau thế nào?
Đi kèm E-E-A-T, bạn thường gặp một thuật ngữ khác là YMYL, viết tắt của Your Money or Your Life (tạm dịch: tiền bạc hoặc cuộc sống của bạn). Hai khái niệm này dễ bị nhầm lẫn, nhưng có vai trò khác nhau. E-E-A-T là tiêu chí đánh giá website mạnh hay yếu, còn YMYL là hệ thống phân loại xem website thuộc nhóm nào.
Nếu nội dung tác động trực tiếp đến cuộc sống của người đọc, Google sẽ xếp website đó vào nhóm YMYL. Không phải website nào cũng thuộc nhóm này. Những website được xếp vào YMYL thường nằm trong một trong 6 danh mục sau:
- Thông tin tài chính: Tư vấn đầu tư, kế hoạch hưu trí, thuế, bảo hiểm và ngân hàng. Một lời khuyên sai trong những lĩnh vực này có thể khiến người đọc mất sạch khoản tiết kiệm.
- Sức khỏe và an toàn: Tư vấn y tế, thuốc, triệu chứng bệnh, dinh dưỡng và an toàn lao động. Việc làm theo thông tin sai có thể gây tổn hại thể chất, thậm chí ảnh hưởng tính mạng.
- Pháp luật và chính phủ: Thông tin về quyền công dân, tư pháp, thủ tục di trú, bầu cử và luật pháp.
- Tin tức và sự kiện thời sự: Thông tin chính trị và các sự kiện quan trọng, nơi thông tin sai lệch (misinformation) dễ lan truyền.
- Mua sắm và giao dịch: Website thương mại điện tử có thanh toán trực tuyến, liên quan đến thông tin thẻ tín dụng.
- Nhóm người và nhân khẩu học: Thông tin liên quan đến chủng tộc, tôn giáo, giới tính và khuyết tật.
Minh họa sáu nhóm chủ đề liên quan đến tiền bạc và cuộc sống của người đọc.
Những danh mục này thường bị Google xem xét khắt khe hơn, bởi người đọc có thể bị ảnh hưởng khi làm theo thông tin sai từ các website thiếu đáng tin. Chủ đề càng liên quan đến tiền bạc và cuộc sống, mức độ xem xét càng cao.
Chẳng hạn nếu đang vận hành một website bán hàng có thanh toán online, rất có thể website của bạn đã thuộc nhóm mua sắm và giao dịch.
Một bài viết thể hiện độ tin cậy thế nào?
Bài hướng dẫn về Roth IRA trên Investopedia là một ví dụ điển hình. Roth IRA là một dạng tài khoản hưu trí cá nhân của Mỹ, thuộc chủ đề tài chính trong nhóm YMYL. Với những nội dung này, người đọc cần thông tin từ người thực sự am hiểu lĩnh vực.
Bài viết có 3 điểm đáng chú ý trong cách triển khai E-E-A-T:
Chủ đề bền vững, nội dung được cập nhật
Roth IRA là chủ đề tài chính có giá trị lâu dài (evergreen), và bài hướng dẫn được cập nhật thường xuyên. Việc hiển thị ngày cập nhật giúp người đọc yên tâm rằng đây không phải bài viết đã bị “bỏ quên” nhiều năm, đến mức thông tin không còn phù hợp với luật thuế hiện hành.
Investopedia công khai ngày cập nhật, thông tin tác giả và chính sách biên tập ngay trong bài viết.
Người viết và người kiểm duyệt đều có tên
Bài hướng dẫn phân biệt rõ 3 vai trò. Mỗi người đều có tên và đường dẫn tới trang tiểu sử riêng:
- Tác giả (byline): Troy Segal, kèm đường dẫn đến tiểu sử và mạng xã hội cá nhân. Nhờ đó, người đọc biết người đứng tên là người thật, thay vì một cái tên ảo.
- Người duyệt chuyên môn (reviewed by): Lea D. Uradu, J.D., với các chứng chỉ liên quan đến thuế được nêu rõ. Bài viết cũng dẫn link đến tiểu sử của bà và Hội đồng Kiểm duyệt Tài chính (Financial Review Board).
- Người kiểm tra thực tế (fact checked by): Vikki Velasquez, kèm đường dẫn đến trang tiểu sử đầy đủ.
Người đọc có thể mở tiểu sử Vikki Velasquez từ mục “Fact checked by” để tìm hiểu kinh nghiệm của bà.
Nguồn tham khảo được công khai
Trong bài có các đường dẫn trực tiếp đến nguồn uy tín như IRS – cơ quan thuế Hoa Kỳ. Cuối bài, mục “ARTICLE SOURCES” liệt kê công khai tài liệu tham khảo, gồm 3 tài liệu của IRS, trong đó có Publication 590-A.
Những thông tin này giúp người đọc nhìn thấy quá trình nghiên cứu phía sau bài viết. Thay vì chỉ khẳng định mình đáng tin, Investopedia cung cấp những chi tiết để người đọc tự kiểm chứng.
Nguồn IRS được dẫn ngay trong nội dung và liệt kê ở mục “ARTICLE SOURCES” để người đọc kiểm chứng.
Backlink có vai trò gì trong E-E-A-T?
Ngoài việc viết bài cẩn thận và ghi rõ tên tác giả, độ uy tín còn liên quan đến cách những website khác nói về bạn. Đây là lúc backlink và các lượt nhắc đến (mentions) được chú ý. Backlink là đường dẫn từ website khác trỏ về website của bạn.
Trong một bài đăng, chuyên gia SEO Marie Haynes kể lại cuộc trao đổi với Gary Illyes của Google về E-A-T. Theo lời bà, ông cho biết tiêu chí này phần lớn dựa trên backlink và các lượt nhắc đến từ những website có thẩm quyền. Chẳng hạn, việc được tờ The Washington Post nhắc tới là một tín hiệu tốt.
Ông cũng gợi ý đọc các phần về E-A-T trong Hướng dẫn Đánh giá Chất lượng (QRG). Tuy nhiên, đây là thông tin được kể lại qua một bài đăng. Vì vậy, nó chỉ là bằng chứng tham khảo cho thấy backlink chất lượng có thể ảnh hưởng đến đánh giá E-E-A-T, chứ chưa phải một công thức chắc chắn.
Làm gì để website đáng tin hơn?
Bạn có thể xem việc rà soát E-E-A-T như một lần “khám sức khỏe” định kỳ cho website. Có 13 việc cần chú ý, từ nội dung, người viết đến thông tin doanh nghiệp và uy tín bên ngoài website.
Đảm bảo chất lượng nội dung
- Nội dung chính xác và hữu ích: Thông tin cần đúng sự thật và mang lại lợi ích thiết thực cho người đọc. Đây là phần cần đảm bảo khi xây dựng nội dung chính của website.
- Dẫn nguồn đáng tin cậy: Không ít người viết hoàn thành cả bài mà không nói rõ thông tin đến từ đâu. Bạn nên gắn link đến nguồn gốc của dữ liệu, như trang chính phủ, báo cáo nghiên cứu hoặc tài liệu khoa học, để người đọc có thể kiểm chứng.
- Cập nhật nội dung định kỳ: Thông tin đúng từ 5 năm trước chưa chắc còn phù hợp ở hiện tại. Vì vậy bạn cần rà soát để cập nhật thông tin lỗi thời, đồng thời xóa hoặc làm mới những nội dung có giá trị thấp. Đây là cách duy trì độ “tươi” (freshness) cho nội dung trên website.
- Xây dựng nội dung evergreen: Bạn nên tạo những tài liệu có giá trị lâu dài. Những nội dung này cũng là cơ sở để các website khác tự nguyện trích dẫn và đặt link.
Minh bạch người viết và quy trình biên tập
- Hợp tác với chuyên gia: SME là viết tắt của subject matter expert, tức chuyên gia trong lĩnh vực bạn đang viết. Bạn nên làm việc trực tiếp với họ để viết hoặc duyệt bài. Google đã nhiều lần nhấn mạnh rằng, càng làm việc với những chuyên gia thực sự am hiểu chủ đề, đánh giá E-E-A-T của website càng tốt.
- Ghi tên tác giả và xây dựng trang tiểu sử: Tên tác giả (byline) và trang tiểu sử (bio page) giúp người đọc biết ai đứng sau nội dung. Bạn cần xây dựng tiểu sử chi tiết cho tác giả, biên tập viên và chuyên gia kiểm duyệt, kèm link đến mạng xã hội cá nhân. Cách này cho thấy bài viết được tạo ra và kiểm duyệt bởi những người có chuyên môn.
- Làm rõ quy trình biên tập: Website cần hiển thị rõ ai viết, ai duyệt chuyên môn và ai kiểm tra thực tế. Đây cũng chính là 3 vai trò được thể hiện trong ví dụ Investopedia.
Cung cấp thông tin về website và doanh nghiệp
- Xây dựng trang Giới thiệu (About Us): Trang này cần nêu sứ mệnh công ty, đội ngũ nhân sự và các đánh giá từ khách hàng. Khi còn cân nhắc có nên tin website hay không, người đọc có thể tìm hiểu thêm về doanh nghiệp qua những thông tin này.
- Hoàn thiện trang Liên hệ (Contact Us): Bạn nên cung cấp form liên hệ, email, địa chỉ và số điện thoại. Những thông tin cụ thể giúp người đọc thấy có một đội ngũ thật phía sau nội dung.
- Tích hợp dữ liệu cấu trúc (structured data): Hiểu đơn giản, đây là cách “dán nhãn” thông tin trong mã nguồn để công cụ tìm kiếm hiểu chính xác đâu là tác giả, bài viết hay tổ chức. Bạn có thể tìm hiểu cách áp dụng tại Schema.org.
Xây dựng uy tín bên ngoài website
- Thu hút backlink chất lượng: Như đã nói, liên kết từ những website uy tín trong ngành là một phần cần chú ý khi rà soát E-E-A-T. Bạn nên tập trung thu hút các liên kết từ những nguồn này.
- Hiển thị giải thưởng và chứng nhận: Các giải thưởng, chứng nhận (awards và endorsements) và sự xuất hiện trên báo chí cũng cần được thể hiện trên website. Một ví dụ là WebMD, website sức khỏe thuộc nhóm YMYL, trưng bày giải thưởng theo từng năm, chẳng hạn 2022 Eddie & Ozzies.
- Quản lý và phát triển đánh giá trực tuyến: Bên cạnh website của mình, bạn cần chủ động xây dựng danh tiếng, quản lý các đánh giá và phản hồi trên những nền tảng bên thứ ba như Trustpilot, Google Business và G2.
Tên tác giả, trang Giới thiệu hay trang Liên hệ trước hết giúp người đọc trả lời câu hỏi họ có nên tin website hay không. Vì vậy, nhiều việc trong danh sách trên cũng phục vụ chính người đọc. Điều này càng cần được chú ý với những chủ đề ảnh hưởng đến tiền bạc, sức khỏe và pháp lý, vốn thuộc nhóm YMYL và được Google xem xét khắt khe hơn.
Bạn có thể bắt đầu bằng cách mở bài viết quan trọng nhất trên website, kiểm tra xem đã có tên tác giả, ngày cập nhật và nguồn trích dẫn đáng tin hay chưa. Bên cạnh đó, hãy xem người đọc có dễ tìm thấy trang Giới thiệu và Liên hệ không. Những chỗ còn thiếu chính là các việc bạn có thể bắt tay vào bổ sung ngay.